Acting by folk, if reached by God!

Đây là bài viết về vấn đề thuộc địa ở Đông Nam Á

CHƯƠNG 1: QUÁ TRÌNH XÂM LƯỢC THUÔC ĐỊA CỦA HÀ LAN

1.1 Vai trò của Công ty Đông Ấn V.O.C

1.1.1    Sự ra đời.

Với việc Hà Lan, Anh ngày dần dần có tầm ảnh hưởng tại khu vực Phương Đông đã phần nào làm cho sự ảnh hưởng của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha ở khu vực này giảm xuống đáng kể, những người dân bản xứ muốn dựa vào Hà Lan hay Anh để chống lại Bồ Đào Nha hay Tây Ban Nha, chính vì điều này đã dẫn đến sự mâu thuẫn về quyền lợi hay chính xác hơn các quốc gia Phương Tây này bây giờ đã đi vào thời kỳ cạnh tranh chứ không phải là “thời kỳ Wilde Vaart tức là thời kỳ đi biển một cách bừa bãi” [2;451].

Sự cạnh tranh đòi hỏi các công ty của quốc gia phải xích lại gần nhau, phải tạo thành những tập đoàn lớn mạnh. Bắt đầu vào thế kỷ XVII (1600) thì trào lưu hợp nhất đã nở rộ, chính trong trào lưu này thì nhiều công ty lấy tên Đông Ấn đã ra đời.

Với việc Anh thành lập công ty Đông Ấn đã làm cho người Hà Lan tin rằng “thời kỳ mạnh ai đó làm” đã chấm dứt và giờ đây họ cần đoàn kết lại cùng nhau thành lập ra một tập đoàn đi biển hùng hậu để cạnh tranh với các đối thủ của mình đặc biệt là người Bồ Đào Nha. Chính vì thế đã dẫn tới việc thành lập công ty Đông Ấn Hà Lan thống nhất hay là công ty Vereenigde Oostidische Compagnie (V.O.C).

Công ty Đông Ấn Hà Lan V.O.C được thành lập vào 1602 và được Quốc hội Hà Lan thông qua điều lệ hoạt động của công ty vào ngày 20-3-1602. Sự thành lập này xét ra thì đó là sự liên minh của các công ty nhỏ của Hà Lan mà đang hoạt động buôn bán và cạnh tranh đối với các đối thủ ở Viên Đông nhưng thực chất đây là một công ty, một tổ chức trá hình của bọn thực dân để thực hiện công cuộc xâm lược.

1.1.2    Đặc điểm và tính chất Công ty Đông Ấn Hà Lan.

Với việc Quốc hội Hà Lan thông qua điều lệ hoạt động của công ty V.O.C với nội dung.

Cho phép công ty được “độc quyền buôn bán trong các khu vực từ Mũi Hảo Vọng đến eo biển Magellan cho phép thời kỳ đầu là 21 năm, cũng với quyền ký các hiệp ước, xây dựng pháo đài, duy trì lực lượng quân sự, và thiết lập các cơ quan tư pháp. Tại mỗi thành phố đều có các công ty hợp nhất như Amsterdam, Middelburg, Delft, Rotterdam, Hoorn, và Enkhuizen, và có một Phòng Thương mại của công ty V.O.C”. “Việc điều hành công việc hàng ngày được giao cho ủy ban bao gồm 17 người (giám đốc điều hành)”[2;453].

Công ty Đông Ấn Hà Lan được thành lập với số vốn ban đầu lên tới 6,5 triệu guider, trong đó số vốn của Amsterdam là 3,675 triệu. Đây là số tiền rất lớn so với thời kỳ đó, nếu tính ra thì số vốn Hà Lan thành lập công ty này đã gấp 10 lần so với việc Anh thành lập Đông Ấn Anh cho dù công ty này đã có sự nâng đỡ của nữ hoàng Elizabet. Mỗi thành viên của V.O.C sẽ  trang bị các tàu một cách độc lập, nhưng lợi nhuận và thua lỗ cùng hưởng cùng chịu. Công ty sẽ tiếp nhận tất cả các cơ quan thương mại tiền nhiệm ở Phương Đông như là ở Ternate hay là ở Gresik, Johore và Ache. Như vậy công ty có những đặc điểm và tính chất sau:

Thứ nhất: Với việc hợp nhất này đã chứng tỏ cho chúng ta nhận thấy rằng đó là sự kết hợp hài hòa mà trong đó đã bao gồm được tất cả các lợi ích mà các bên cùng tham gia như là lợi ích của địa phương mà đại diện của nó là công ty bản xứ, của công ty chính quốc và lợi ích của quốc gia Hà Lan.

Thứ hai: Sự thành lập công ty V.O.C đã cho thấy rằng Hà Lan đã có tham vọng hướng về phương Đông nơi mà người Châu Âu thường mơ tới, nơi đó có nhiều vàng và hương liệu. Cái tham vọng này nó đã được nhen nhúm từ rất lâu rồi nhưng bùng cháy lên khi Jan Huygen van Linschoten thổi sinh khi cho người Hà Lan bằng việc viết ra hai cuốn sách mà trong đó đã viết lên những thông tin cần thiết và chính xác mà khi đó người Hà Lan chưa biết đến hay chính xác là người Hà Lan vẫn còn thiếu “một cái thiếu tội nghiệp”. Từ đó người Hà Lan đã chinh phục và đã đi tới được Phương Đông, nơi mà các quốc gia phương Tây hằng khao khát.

Thứ ba: Với việc Quốc hội Hà Lan thông qua điều lệ hoạt động của công ty Đông Ấn và cho phép công ty này được: Độc quyền buôn bán trong các khu vực từ Mũi Hảo Vọng đến eo biển Magellan, quyền ký các hiệp ước, xây dựng pháo đài, duy trì lực lượng quân sự, và thiết lập các cơ quan tư pháp… đã cho ta thấy rằng quyền lực của công ty này vô cùng lớn, xét ở một khía cạnh nào đó nó không khác gì quyền lực của một quốc gia vì: nó có quân đội, có quyền lập pháp. Nhìn vào số vốn ban đầu của công ty cho chúng ta nhiều điều phải suy nghĩ phải chăng đât nước này giầu mạnh hay các ông chủ của công ty này giầu có và nhiều quyền lực. Thực tế cho thấy công ty này được thành lập với hầu hết cổ đông là thương gia giàu có cộng với có quyền lực trong chính quyền Hà Lan đương thời như là “Johan Van Oldenbarnevebt, trợ thủ đắc lực nhất của thống chế Maurice, người được chính giới Tây Âu đương thời xem là “ có đóng góp kỳ diệu nhất cho Hà Lan cuối thế kỷ XVI- đầu thế kỷ XVII”, Haile Marie, Abaltarar De Moucheron… đều là những thương gia và chính trị gia nổi tiếng”[7;73].

Thứ tư: Công ty V.O.C được thành lập dưới danh nghĩa là công ty tư nhân, nhưng lại có quyền lực tối cao như nhà nước, thực hiện khẩu hiệu “buôn bán nghĩa là tiến hành chiến tranh”. Thực chất đây là một tổ chức trá hình của bọn thực dân để thực hiện công cuộc xâm lược [9;10].

Sau khi thành lập công ty thì công việc buôn bán cạnh tranh và đi kèm với nó là công việc xâm lược các vùng đất mới của thực dân Hà Lan ngày càng được đẩy mạnh, sự đẩy mạnh này được diễn ra liên tục và ngày một càng tăng lên, trong thời kỳ này Hà Lan là quốc gia phát triển về ngành công nghiệp đóng tàu, Hà Lan có những xưởng đóng tàu nổi tiếng và được mệnh danh là xưởng tàu của thế giới như là Amsterdam, Rotterdam, Dawclan… Chính vì thế đã tạo thuận lợi cho đóng những chiếc thuyền lớn để đi biển do đó người mà đi vòng quanh trái đất đầu tiên trên thế giới bằng đường biển chính là người Hà Lan. Kể từ năm 1602 trở đi thì các tàu thuyền buôn bán của Hà Lan đã lên đường đi đến phương Đông rất mạnh, mỗi lần đi thì có nhiều thương thuyền cùng đi và có người đúng đầu, các vị đứng đầu này rất thông thạo đường biển, ngoài ra đây chính là những vị “sứ giả” của nhà Vua Hà Lan, chính vì thế nhiệm vụ của họ rất quan trọng ngoài việc buốn bán họ còn có nhiệm vụ tìm ra những vùng đất mới và biến nó trở thành thuộc địa cho đế quốc Hà Lan.

Đức Vượng

  1. Ngô Văn Doanh (1995), Indonesia – Những chặng đường lịch sử, Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội.
  2. D.G.E.Hall (1997), Lịch sử Đông Nam Á, Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội.
  3. Nguyễn Văn Nam (2008), Tìm hiểu lịch sử các nước Đông Nam Á ASEAN, Nxb Hà Nội.
  4. Vũ Dương Ninh- Nguyễn Văn Hồng (2006), Lịch sử thế giới cận đại, Nxb giáo dục.
  5. Lương Ninh(cb)- Trần Thị Vinh- Đỗ Thanh Bình (2008), Lịch sử Đông Nam Á, Nxb giáo dục, Hà Nội.
  6. Huỳnh Văn Tòng (1992), Lược sử Indoneisa (Từ thế kỷ XV-XVI đến những năm 1980), Nxb thành phố Hồ Chí Minh.
  7. Lại Bích Ngọc (2003), “Về hoạt động của Công ty Đông Ấn Hà Lan ở Châu Á thế kỷ XVII”, Tạp chí nghiên cứu lịch sử (2/2003), trang 71-77.
  8. Lê Thị Thủy (2005), “ Quan hệ giữa Hà Lan và Thái Lan từ năm 1601 đến 1664”, Tạp chí nghiên cứu Đông Nam Á (2/2005) trang 59- 63.

9.   Lê Thị Anh Đào (2004), “ Về những hoạt động của Công ty Đông Ấn Hà Lan (V.O.C) ở Indonesia thế kỷ XVII-XVIII”, Thông tin khoa học Trường ĐHKH- Huế số 13 (3/2004) trang 9-13.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Mây thẻ

%d bloggers like this: